Zašto je Apatin jedna od kolevki razvoja filatelije u Srbiji, neophodno je razumeti bogat istorijski milje apatinske filatelije. (Autor: MSc Vesna Milanović Simičić)

 

Prva pošta u Apatinu počela je sa radom 1885. godine kada je dobila status državne pošte. Prema istorijskim podacima, već početkom 20. veka u Apatinu postoji zainteresovanost za filateliju u vidu sakupljanja poštanskih maraka, skidanja maraka sa pisama i drugih pošiljki koje su pristizale sa svih strana sveta. Neposredno pre Drugog svetkog rata, Apatin je 1939. godine imao 20 aktivnih filatelista koji su bili članovi („Društva Novosadskih Filatelista“). Takođe, Apatin je početkom dvadesetih godina prošlog veka imao svoju „Filatelističku agenturu“ koja je uz marke snabdevala filateliste neophodnim i željenim potrepštinama, a ujedno i izdavala prvi „Filatelistički oglasni časopis“ na Balkanu čime se i danas ponose apatinski filatelisti.  Na čelu „agenture“ bio je Aleksandar  Berleković. Tadašnja rastuća brojnost zainteresovanih za filateliju, a time i sakupljenih maraka, zahtevala je uz neophodni filatelistički pribor (klasere, albume, lupe, pincete, falc i dr.) i literaturu. Filatelistički oglasni časopis pod nazivom “BALKAN PHILA“ čiji je prvi broj izašao 23.11..1924.god. sadržajno je imao objavljene oglase iz većine evropskih država o prodaji maraka. Objavljivan je do kraja 1925.god. a izdanja su izlazila na šest jezika.

 

           Mnogo ozbiljnije organizovanje filatelista u Apatinu počinje tek nakon Drugog svetskog rata, odnosno nakon formiranja inicijativnog odbora za osnivanje „Kluba filatelista Apatin“ koji je zvanično osnovan 23.12.1945. godine. Važno je spomenuti da u to vreme još nije ni  postojao Savez filatelista Jugoslavije, a samim tim ni Savez filatelista Srbije, kao ni Vojvodine. Na zahtev inicijativnog odbora, 1945. godine donosi se odluka za odobrenje osnivanja kluba. Osnivači su bila 22 člana sa počasnim predsednikom, potpredsednicima, sekretarima, članovima, zamenicima i nadzornicima. (Prema arhivskim podacima 23.12.1945. računa se kao zvaničan datum osnivanja „Kluba Filatelista Apatin“).

 

            Ono što je svakako važno reći je činjenica da je Društvo filatelista Apatin u svojim redovima zastupalo članove oba pola, a žene su činile 25 odsto članstva. Koliko je  tadašnje društvo bilo uspešno pokazuje jedna u nizu izložbi poštanskih maraka van granica zemlje. Eman Kornel je svojevremeno bio dobitnik omladinskog GRAND PRIX-a na izložbi u Pragu davne 1962. godine. U periodu od 1960.  do 1980.  apatinski filatelisti su bili aktivni sa svojim izlaganjima kako u zemlji (Jugoslaviji), tako i po Evropi. U sedamdeset godina  dugoj istoriji filatelističkog kluba, bilo je mnoštvo uspeha koji su se manifestovali kroz dobijanje domaćih i stranih priznanja, medalja i nagrada.

 

           Prva filatelistička izložba u Apatinu je organizovana 1965. godine za Ribarske večeri, a druga izložba 1966.god. u okviru iste manifestacije. U medjuvremenu, silom prilika i raspadom SFRJ, Društvo filatelista je usporilo svoje aktivnosti. Trebale su decenije kako bi se pokrenuli apatinski filatelisti. Ljubav za sakupljanjem poštanskih maraka i koverata ovekovečena je nakon mnogo godina prvom izložbom aprila 2012. godine i bila je u znaku obeležavanja postojanja „Milenijum Apatina“. Tada je opština Apatin povodom deset vekova postojanja grada izdala prvu personalizovanu poštansku marku.

Iste godine u okviru 49. Apatinskih ribarskih večeri, otvorena je Međunarodna filatelistička izložba u galeriji „Meander“ na kojoj su izložne vredne kolekcije poštanskih maraka. Izložbu je tada otvorio dr Živorad Smiljanić, predsednik opštine Apatin koji je od samog početka podržavao organizovanje i rad apatinskih filatelista. Izložbu je obeležilo izdavanje prigodne koverte i personalizovane poštanske marke sa motivima Međunarodne marine Apatin.

Na prvoj filatelističkoj izložbi održanoj 2012. godine, među 24 izloška premijerno su izložene „Personalizovane marke Republike Srbije 2006-2011.“ izlagača Jovana Ristića, što je ujedno bila prva javna promocija ovakvih poštanskih  marki. Mnogi poznаti filаtelisti su upravo zbog ove izložbe došli u Apatin, a jedаn od njih bio je i dr  Jovаn Veličković koji se smatra za doаjenа srpske filаtelije. Tokom održavanja ove izložbe, kolekcije su prikazali i mladi pobednici filatelističkog takmičenja, za decu od prvog do četvrtog razreda, u sakupljanju poštanskih maraka iz država širom sveta.

U okviru jubilarnih „50.Apatinskih ribarskih večeri“. Udruženje filatelista Apatin je ostvarilo svoj san da medjunarodne izložbe poštanskih maraka postanu deo tradicije najveće opštinske manifestacije. I ovom prilikom je izdat prigodan koverat sa motivima Dunava i personalizovana poštanska marka, gde je na površini motiv ribe i kotlića za kuvanje nadaleko poznatog apatinskog paprikaša. Te godine je na izložbi uestvovalo 26 izlagača iz Srbije, Hrvatske, Republike Srpske.

Otvarajući ovogodišnju izložbu po treći put, u okviru 51. Apatinskih ribarskih večeri, dr Živorad Smiljanić je istakao koliko je važno negovanje filatelije, a da se kroz filatelističke izložbe u Apatinu zapravo nastavlja tradicija koju je grad imao tokom više od jednog veka. Ove godine je izložba ocenjena veoma uspešnom,  jer je okupila 30 izlagača iz zemlje i inostranstva. Kao i prethodne izložbe, tako je i ovogodišnja  bila u znaku jubileja, ali 65. godina “Omladinskog rukometnog kluba Apatin”. Zabeležila je rekordan broj posetilaca među kojima su bili gradjani Sombora, gosti Ribarskih veceri i Apatinaca tokom najveće letnje turističke  manifestacije. Takođe, izložbu je pratila personalizovana poštanska marka i koverat sa motivima koji oslikavaju značajan jubilej 65. godina postojanja ženskog sporta u Apatinu. Kao i na prigodnoj koverti, tako i na poštanskoj marki, predstavljena je igračica u napadu sa panoramom Apatina u pozadini. U centralnom delu poštanskog žiga nalazi se kotlić koji simbolizuje vekovnu ribarsku tradiciju Apatina.

Ove godine je u okviru izložbe svoje novitete priredila “Srbijamarka”. Znatiželjni sugradjani su od 4. do 6. jula razgledali sadržaje tradicionalne filatelije, maximafilije, omladinske filatelije idr. , a specijalni gost našeg grada i ove godine je bio direktor  Radomir Bojanić.  On je rado razgovarao sa svim ljubiteljima filatelije, ali i novinarima sa kojima je podelio najpozitivnije utiske iz Apatina kao domaćina još jedne uspešne izložbe. 

Gosti izložbe su i ove godine razmenjivali mišljenja o izlošcima koje vide nakon čega su druženje nastavili u prelepom ambijentu šetališta u centru grada, pored Dunava i  apatinske marine. Utiske nisu krili i čekaju iduće leto da se svojim kolegama iz Apatina ponovo pridruže.

Na dosadašnje tri izložbe u Apatinu važno je spomenuti učesnike: Aleksandar Boričić,dr Jovan Velicković,Jovan Ristić,Zlatimir R.Maljica, dr Aleksandar Brusin,Branko Vrtunic,Dragos Petrovic,Goran Susa,Slobodan Meandzija,Djordje Radicevic,Pavel Lomiansky,Jan Rybarsky,Rastislav Spevak,Djordje Tadic,Ivan Tangl,Farago Gabor,Djordje Jovičić,Ljubinko Puzić,Ljudevit Vujković Lamić,Kiš Šandor.

Na izlozbi svoje izloske pokazu i Apatinski filatelisti: Beata Hager,Danijela Popović,Zoran Vrućan,Miroslav Korać i Đurđica Zavođa,Željko Popović Takodje su na izložbama učestvovali i  filatelisti iz Republike Srpske: Radenko Radanović,Boris Vlajnić,Goran Barać, a izlagali su i filatelisti iz Republike Hrvatske i Slovačke. Tokom održavanja poslednje ovogodišnje izložbe, kolekcije su prikazali i mladi pobednici filatelističkog takmičenja za decu.

Treba istaći važnost podrške lokalne samouprave bez koje ne bi bile moguće organizacije filatelističkih izložbi u Apatinu.  Na čelu sa predsednikom opštine dr Živoradom Smiljanićem, obezbeđena su sredstva kako bi se izradilo 15 dvostranih vitrina. Time je omogućeno da se uspešno realizije još jedna reprezentativna izložba koja je, kao i prethodna, privukla veliki broj sugrađana i gostiju iz zemlje i inostranstva zainteresovanih za ovakve vredne zbirke. Za treću filatelističku izložbu koja je održana ove godine, lokalna samouprava je obezbedila sredstva kako bi se za potrebe budućih izložbi napravilo dodatnih 12 dvostranih vitrina. Za svu logističku pomoć oko organizacije i rada udurženja zaslužna je isključivo lokalna samouprava. Međutim, da bi se planovi udruženja ostvarili, bilo je neophodno angažovanje Željka Popovića, predsednik Udurženja filatelista Apatin koji je pokazao entuzijazam da se apatinski filatelsiti mogu ponovo organizovati, sa ciljem rada sa decom i omladinom radi što ozbiljnijeg  pristupa svetu ovakvog kolekcionarstva.

„Udruženje Filatelista Apatin“ ima 35 člаnovа, od čega je četvoro dece uzrasta deset godina. Takođe, na poziv Popovića, za decu školskog uzrasta su predstavnici “Srbijamarke” održali tokom školske godine u nekoliko navrata predavanja na kojima su ih upoznali sa lepotama filatelije. Važno je spomenuti da Udruženje filatelista pored organizacije izložbi i drugih aktivnosti na nivou opštine, aktivno učestvuje na izložbama u zemlji i šire.

Sve ovo govori da na mladima svet ostaje, a da do iduće izložbe planovi apatinskih filatelista nisu ni malo skormni. 

 

Literatura: dr Franjo Ehmann,, -Fragmenti iz 90- godišnje istorije Filatelije Grada Apatina 40-godišnjeg rada Društva filatelista Apatina

Tekst pripremila

MSc Vesna Milanović Simičić